Endometrioza – co to za choroba?

Endo1

Endometrioza – często nazywana  gruczolistością zewnętrzną, jest schorzeniem polegającym na obecności błony śluzowej macicy (endometrium) poza jamą macicy. Jest to choroba hormonalno–immunologiczna, która najczęściej dotyka kobiet w wieku rozrodczym.

Ogniska endometriozy są uzależnione od hormonów regulujących cykl miesięczny u kobiety i podlegają zmianom w przebiegu cyklu miesięcznego – można wyróżnić fazę wzrostową, wydzielniczą i złuszczania (miesiączki). W związku z tym, że krew nie ma odpowiedniego odpływu i gromadzi się tworząc skrzepy, dochodzi do powstawania różnego rodzaju torbieli oraz przewlekłego stanu zapalnego. Zmiany endometrialne z każdym cyklem powiększają się jak również mogą powstawać w innych miejscach, powodując coraz bardziej nasilające się objawy choroby. W przypadku cyklicznego rozrostu i wtórnego złuszczania się błony śluzowej macicy w nieprawidłowym miejscu, objawy te prowadzą do powstawania mocnego, dokuczliwego bólu, jak również mogą powodować niepłodność. Szacuje się, że u co drugiej niepłodnej kobiety przyczyną jest endometrioza.

Endometrioza jest „tajemniczą” chorobą i dotychczas nie ustalono dokładnie jej przyczyny. Wśród czynników etiologicznych wymienia się czynniki wrodzone, środowiskowe, epigenetyczne, autoimmunologiczne i alergiczne. Sądzi się, że podstawowym mechanizmem powstawania ognisk endometriozy jest wsteczne miesiączkowanie, tzn. przedostawanie się krwi miesiączkowej przez jajowody do jamy otrzewnowej i wszczepianie się złuszczonych komórek endometrium. Ponieważ jednak mechanizm ten obserwuje się również u zdrowych kobiet, w powstawaniu ognisk endometriozy muszą brać udział również inne czynniki.

Szacuje się, że choruje na nią prawie co 10 kobieta w wieku rozrodczym. Przypuszcza się, że z powodu tej choroby cierpi bardzo wiele kobiet, lecz nie u wszystkich została ona rozpoznana. Możliwy jest również bezobjawowy przebieg tej choroby.

Najczęściej ogniska endometriozy pojawiają się w narządzie rodnym kobiety, szczególnie na jajnikach, jajowodach oraz części pochwowej szyjki macicy i tak zwanej zatoce Douglasa. Poza narządem rodnym mogą także występować na pęcherzu moczowym, jelitach, wyrostku robaczkowym. W przebiegu choroby powstają guzki, zrosty czy też tzw. torbiele czekoladowe. Fragmenty błony śluzowej macicy mogą także w sporadycznych przypadkach umiejscowić się w bardzo odległych narządach jak np. serce czy płuca.

Najczęstszym objawem endometriozy jest ból zlokalizowany w miednicy małej. Kobiety mogą skarżyć się na bolesne miesiączkowanie, dyspareunię (bolesne stosunki płciowe), ból w czasie oddawania moczu i stolca, bóle brzucha i w krzyżu oraz przewlekły ból w miednicy (tzn. trwający co najmniej 6 miesięcy przewlekły ból brzucha niezależny od fazy cyklu miesiączkowego). Rzadziej występuje cykliczny ból kończyny dolnej o charakterze rwy kulszowej oraz cykliczne krwawienia z odbytnicy lub dróg rodnych. W bardzo rzadkich przypadkach endometriozy płuc może dochodzić do okresowego krwioplucia lub duszności. Mogą też występować objawy z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia, biegunka, biegunka na przemian z zaparciami, oraz z układu moczowego, np. parcia naglące lub częstomocz.

Choroba często przebiega bezobjawowo i rozpoznawana jest przypadkowo, np. podczas różnych interwencji operacyjnych lub kontrolnego badania ginekologicznego (np. ogniska endometriozy w pochwie lub w bliźnie po cięciu cesarskim). Niekiedy jedynym objawem jest zmniejszona płodność kobiety. Nasilenie bólu nie zawsze odzwierciedla stopień ciężkości endometriozy.

Pojawienie się bolesnego miesiączkowania u kobiety, która dotychczas nie skarżyła się na tę dolegliwość, poważnie sugeruje podejrzenie endometriozy. Często dochodzi do znacznego opóźnienia  (nawet o 7–12 lat) ostatecznego rozpoznania choroby. Prawie u 75% nastolatek z bólem w miednicy rozpoznaje się w późniejszym okresie endometriozę.

Endometriozę rozpoznaje się na podstawie objawów klinicznych, palpacyjnego badania ginekologicznego, badań obrazowych (najczęściej badanie ultrasonograficzne [USG], niekiedy tomografia rezonansu magnetycznego [magnetic resonance imaging – MRI]) oraz obrazu stwierdzanego w czasie interwencji operacyjnej (laparoskopia), potwierdzonego badaniem histologicznym pobranych wycinków.

Laparoskopia jest obecnie uznawana za „złoty standard” w diagnostyce endometriozy. Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego z 2012 roku laparoskopię należy wykonać zwłaszcza u kobiet:

  • cierpiących z powodu dyspareunii, bolesnych miesiączek i przewlekłego bólu, u których jakość życia ulega pogorszeniu, a przeprowadzone leczenie farmakologiczne jest nieskuteczne lub przeciwwskazane,
  • u których podczas badania ginekologicznego stwierdzono obecność bolesnych guzków w więzadłach krzyżowo-macicznych,
  • u których rozpoznano zmiany guzowate przydatków oraz
  • niepłodnych, u których badania diagnostyczne nie wykazują odchyleń od normy.

Sposób dalszego postępowania jest indywidualny. U kobiet nieplanujących zajścia w ciążę podstawowym celem jest powrót do codziennej normalnej aktywności i pracy zawodowej, co łączy się przede wszystkim z kontrolą bólu. Ponieważ do nawrotów choroby dochodzi dość często, powtarza się kursy leczenia farmakologicznego, biorąc pod uwagę skuteczność wcześniej stosowanych metod i preferencje pacjentki, choć najczęściej stosuje się DTA i NLPZ. Rzadko zachodzi konieczność powtórnej interwencji operacyjnej.

Kobiety planujące macierzyństwo powinny niezwłocznie po zakończeniu leczenia chirurgicznego starać się zajść w ciążę. Brak rezultatów jest wskazaniem zdaniem wielu ekspertów do zapłodnienia pozaustrojowego, a nie do kolejnej interwencji chirurgicznej.

Dane dotyczące wpływu endometriozy na przebieg ciąży nie są jednoznaczne. Wbrew obiegowym poglądom ciąża „nie leczy” endometriozy, a jedynie czasowo hamuje rozwój ognisk choroby. Opisywano również przypadki krwawień dootrzewnowych u kobiet z endometriozą, będących w ciąży.

http://www.youtube.com/watch?v=Ll95kXQtaN

Endoadmin

One Comment

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

CommentLuv badge